جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى

243

ميزان الملوك والطوائف وصراط المستقيم في سلوك الخلائف ( فارسى )

ارّه و غير ذلك و يا آن شريك نيز مثل خود او ، نجار ، صانع تمام ، مستقل و خود رأى است . در اين صورت مىفهمد و مىبيند كه با وجود شريك ، امر نجارى و صنعت او درست نمىشود و فاسد مىگردد و چونكه مىبيند كه درست و منتظم شده است ؛ مىداند كه اين انتظام به سبب وحدت ، استقلال و بىشريكى اوست و به همين منوال بايد بداند و بفهمد كه خداوند در الهيت ، ربوبيت ، صنع و افعال خود ، واحد ، بلا شريك ، بلا نظير ، بلا مشير و بلا وزير مىباشد . و اگر كه يكى از آنها با او مىبود هر آينه امر منتظم و برقرار و با اصلاح نمىبود و فاسد مىبود چنان كه فرموده است كه لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا « 1 » . يعنى اگر كه بود در صنعت زمين ، آسمان و ساير مخلوقات و صنايع ، خداهاى ديگر ، به غير از خداوند ، هر آينه زمين و آسمان بوجود نمىآمدند و فاسد و معدوم مىبودند و اين نفى شريك ، اصل و امّ تمام صفات سلبيه است و از آن ساير صفات سلبيه و نقصانيه را مىفهمد و مىداند و خداوند خود را به دليل و آيه‌اى كه در خود نجار است متّصف به جميع صفات كمال ، جمال و جلال و مبرّا از تمام نقايص و عيوب مىداند و مىبيند . چنان كه فرموده است كه هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ . بعد از آن نجار مىبيند و مىفهمد كه خود بالنسبه به سرير كه صنعت اوست عطوفت دارد و غافل از آن نمىباشد و امرى كه او به آن محتاج باشد از قبيل مكان و جاى سايه و بىآفتاب و بىآتش از براى او مهيا مىدارد و دفع مفاسد از او مىكند و اگر كه احدى آن را بشكند يا عيب بنمايد ، با او در مقام غيرت برمىآيد و وكيل و كافل و متكفل و كفايت نماينده جميع امور او به قدر قدرت خود مىباشد و مىشود و به همين منوال بايد بداند و بفهمد كه خداوند كافل ، متكفل ، وكيل ، كافى ، رازق ، حافظ و غيور بر مخلوقات خود

--> ( 1 ) . انبياء : 22